3 metody analizy strategicznej, które powinien znać każdy menedżer ryzyka

Kluczowym etapem w zarządzaniu ryzykiem jest identyfikacja ryzyka. Ważne, aby opierać ją na sprawdzonych i skutecznych metodach, ponieważ od właściwego określenia ryzyk zależny jest cały proces zarządzania ryzykiem. W artykule przedstawiamy 3 metody analizy strategicznej, które powinni znać wszyscy menedżerowie ryzyka.

Zarządzanie ryzykiem jest niezwykle ważnym elementem działalności każdej organizacji. Bez niego nie da rady budować przewagi konkurencyjnej oraz trudno odnaleźć się w sytuacjach dużej nieprzewidywalności i niestabilności. Aby poprawnie ryzykiem zarządzać, należy zacząć od podstaw i określić ryzyka występujące w organizacji, czyli dokonać identyfikacji ryzyka.

Definicja identyfikacji ryzyka

Dla porządku przypomnijmy definicję:

Identyfikacja ryzyka to proces polegający na ustaleniu potencjalnych ryzyk, przyczyn i źródeł ich występowania, określeniu możliwych następstw oraz wskazaniu podmiotów dotkniętych danym ryzykiem.

W sporządzeniu listy zagrożeń, mogących mieć wpływ na organizacje, pomocne są metody analizy strategicznej. Przyjrzymy się tym, które według nas są szczególnie skuteczne.

Przeczytaj również: Dlaczego wyznaczanie właścicieli ryzyka jest ważne i jak to zrobić prawidłowo?

Analiza SWOT

Analiza SWOT jest bardzo dobrze znaną techniką planowania strategicznego. Wykorzystuje się ją do analizy wewnętrznego i zewnętrznego otoczenia organizacji. Pomaga w określeniu mocnych i słabych stron, szans i zagrożeń danego projektu czy rozwiązania biznesowego. Analiza SWOT jest również jedną z najbardziej popularnych metod identyfikacji ryzyka.

SWOT jest akronimem pierwszych liter angielskich słów:

• S = Strenghts – mocne strony, czyli wszystko to, co stanowi atut, przewagę, zaletę;
• W = Weaknesses – słabe strony, czyli wszystko to, co stanowi słabość, barierę, wadę;
• O = Opportunities – szanse, czyli wszystko to, co stwarza szansę korzystnej zmiany;
• T = Threats – zagrożenia, czyli wszystko to, co stwarza niebezpieczeństwo zmiany niekorzystnej.

Macierz SWOT jest podzielona na cztery ćwiartki, a te na dwie oddzielne kategorie. W mocnych i słabych stronach określa się czynniki specyficzne dla organizacji, a w szansach i zagrożeniach określa się czynniki charakterystyczne dla zewnętrznego środowiska, w którym funkcjonuje.

Analiza SWOT w zarządzaniu ryzykiem pozwala na dogłębne zrozumienie organizacji, jej kontekstu wewnętrznego i zewnętrznego oraz celów, które chce osiągnąć. Metoda ta prowadzi do łatwiejszego rozpoznania, określenia i opisania rodzajów ryzyka występujących w przedsiębiorstwie.

Analiza PESTEL

Inną podstawą planowania strategicznego, którą można wykorzystać przy identyfikacji ryzyka, jest analiza PESTEL (będąca rozszerzeniem analizy PEST). Ogólnym celem tej metody jest stworzenie całościowego obrazu warunków operacyjnych oraz strategicznych, które mają lub mogą mieć znaczący wpływ na organizację i jej działanie. Analiza ta pozwala uporządkować proces monitoringu otoczenia firmy.

PESTEL jest akronimem pierwszych liter angielskich słów:

• P = Political – oznacza analizę czynników politycznych ingerujących w funkcjonowanie organizacji;
• E = Economic – oznacza analizę czynników ekonomicznych mających wpływ na zdolność firmy do generowania przychodów;
• S = Social – oznacza analizę czynników socjokulturowych określających wspólne przekonania i postawy populacji geograficznych;
• T = Technological – oznacza analizę czynników technologicznych, wpływających na sposób wytwarzania, dystrybucji oraz marketingu produktów i usług;
• E = Enviromental – oznacza analizę czynników związanych ze środowiskiem, czyli tego, czy produkty i usługi są dostarczane w sposób świadomy ekologicznie;
• L = Legal – oznacza analizę czynników prawnych, mających wpływ na sposób działania organizacji w zgodzie z przepisami regulującymi jej branżę.

Analiza 5 sił Portera

Analiza 5 sił Portera (lub analiza strukturalna sektora) to model, który również służy do analizy otoczenia organizacji. Dokładnie polega na badaniu konkurencji, szans i zagrożeń występujących w sektorze ekonomicznym lub rynkowym.

W metodzie tej analizuje się następujące obszary:

1. natężenie konkurencji wewnątrz sektora / rywalizacja wewnątrz sektora – udział konkurencji w rynku ma znaczący wpływ na możliwości organizacji (jest to główny obszar, oddziałujący na cztery pozostałe);
2. groźbę pojawienia się nowych konkurentów – niezagospodarowana część rynku zwiększa ryzyko pojawienia się nowych branżowych graczy;
3. groźbę pojawienia się substytutów – pojawienie się innych produktów na rynku wiąże się zazwyczaj z podziałem konsumentów między konkurentów;
4. siłę przetargową dostawców – im większy wybór dostawców, tym silniejsza pozycja organizacji wobec nich;
5. siłę przetargową nabywców – nabywcy mogą mieć znaczący wpływ na funkcjonowanie organizacji, szczególnie jeśli firma nie ma monopolistycznej pozycji w danym sektorze.

Poprawna identyfikacja ryzyka podstawą zarządzania ryzykiem

Opisane metody pozwalają menedżerom ryzyka lepiej poznać organizację oraz środowisko, w którym funkcjonuje, a co za tym idzie – umożliwiają skuteczną identyfikację ryzyka[1]. Więc jeśli zarządzasz ryzykiem i nie próbowałeś przedstawionych metod lub któreś z nich, zmień to! Na pewno nie pożałujesz!

Przeczytaj również: 8 popularnych mitów dotyczących zarządzania ryzkiem

Na koniec przypomnijmy: poprawnie przeprowadzona identyfikacja ryzyka nie tylko ogranicza i eliminuje ryzyko, ale także przyczynia się do osiągnięcia celów strategicznych oraz wykorzystania szans, jakie dane zagrożenia ze sobą niosą.

Szukasz rozwiązań dotyczących zarządzania ryzykiem dla Twojej firmy? Sprawdź nasze usługi.

Potrzebujesz szkolenia dla pracowników? Odwiedź zakładkę dotyczącą szkoleń dedykowanych dla firm lub napisz do nas: [email protected]

Chcesz zdobyć certyfikat PECB? Zobacz nasze certyfikowane szkolenia PECB z norm ISO dotyczących zarządzania ryzykiem.

Przypisy

[1]  Do innych popularnych metod wykorzystywanych przy identyfikacji ryzyka należą: metoda SWIFT, metoda 5x Why, wykres Ishikawy, porównanie analogii, burza mózgów i ankieta ekspercka.